Balkan turu tek bir ülkeye yapılan gezi değil. Genelde Saraybosna ile başlıyor, Mostar ve Blagaj ile devam ediyor, Belgrad ya da Prizren üzerinden Üsküp ve Ohrid ile bitiyor. Kimi uçakla gidip araba kiralıyor, kimi İstanbul'dan doğrudan sürüyor.
Ortak nokta şu: öğle yemeğinden önce bir sınır, akşam yemeğinden önce bir sınır daha geçiyorsun. Hâlâ bayiden kart alan biri için bu, her sınırda yeniden verilen bir karar demek.
Tek paket mi, birkaç paket mi
Kural basit. Tek ülkede kalacaksan o destinasyonun paketi daha ucuza gelir. İki ya da daha fazla ülke varsa bölgesel paket öne geçer.
Balkan bölgesel paketi Bosna-Hersek'i, Sırbistan'ı, Karadağ'ı, Hırvatistan'ı, Arnavutluk'u, Kuzey Makedonya'yı ve Kosova'yı tek profille kapsıyor. Sınırda telefonda hiçbir şey değiştirmiyorsun; yeni ülkedeki partner şebekeyi kendisi buluyor.
Kazanç fiyatta, ama asıl kazanç durmamakta. Araba yolculuğunda sınırdaki bir bayide geçen on dakika, planında olmayan on dakikadır.
Sinyalin gerçekten kesildiği yerler
Bu, insanların en çok hafife aldığı kısım.
Mostar ve Jajce yönündeki kanyon yolları. Kasabalar arasında hiçbir operatörde sinyalin olmadığı bölümler var. Tüneller, iki yanda kayalar, klasik hikâye.
Prizren'in üstündeki Şar Dağları. Şehirler iyi kapsanıyor, dağlık kesime çıktıkça belirgin şekilde zayıflıyor.
Ohrid Gölü'nün üstündeki patikalar. Ohrid'de, Struga'da ve göl kıyısındaki kasabalarda sorun yok. Yürüyüşe çıktığın anda durum değişiyor.
Sırbistan'ın güneyindeki ve batısındaki dağlık bölgeler. Belgrad, Novi Sad ve otoyollar sorunsuz, hatta büyük şehirlerde 5G de var. Ana yoldan saptığın anda sinyal inceliyor.
Çözüm bedava ve tek seferlik: yola çıkmadan rotandaki her ülkenin haritasını çevrimdışı indir. Navigasyon o zaman internetsiz de çalışır, veriye sadece plan değiştiğinde ihtiyacın olur.
Sınırda ilk beş dakika
Sınırı geçtiğinde telefon yeni ülkedeki partner şebekeyi kendisi arıyor. Bu genelde birkaç saniye ile iki dakika arasında sürüyor. Bağlanmazsa uçak modunu aç, kapat; telefon şebekeleri baştan tarar.
Kafa karıştıran bir ayrıntı var: tam kapıda beklerken telefon hâlâ çıktığın ülkenin şebekesini tutabiliyor, çünkü oradaki sinyal daha güçlü. Birkaç kilometre ilerleyince kendiliğinden geçiyor.
Bir de sınırlarda mobil şebeke kalabalıklaşıyor, çünkü herkes aynı anda aynı şeyi yapıyor. Sinyal çubukları dolu görünürken bağlantı yavaş olabiliyor. Sabırlı ol, birkaç yüz metre sonra normale dönüyor.
Kaç GB
Araba yolculuğunda en çok harcayan şey navigasyon değil. Navigasyon saatte 5 ila 10 MB civarında, yani neredeyse hiç. Asıl fatura müzikten ve fotoğraflardan çıkıyor: internetten dinlenen müzik kaliteye göre saatte 50 ila 150 MB, arka planda buluta yedeklenen fotoğraflar ise çoğu zaman tek kalemde en büyük satır.
Bir haftalık, üç dört ülkeli bir tur için 5 GB rahat ediyor. Arabada birden fazla kişi hotspota bağlanıyorsa 10 GB al.
Çalma listelerini evde indir ve fotoğraf yedeklemesini konakladığın yerin Wi-Fi'sine bırak. Bu ikisi tek başına harcamayı yaklaşık yarıya indiriyor.
Kaç günlük paket, kaç GB paket
İki ayrı şey seçiyorsun ve insanlar genelde sadece birine bakıyor. Veri miktarı ne kadar harcadığını, geçerlilik süresi ise paketin kaç gün açık kalacağını belirliyor.
Balkan turu bu ikisinin ayrıştığı klasik örnek. On günlük bir rota az veri harcayabilir - çoğu gün arabadasın, akşamları konakladığın yerde Wi-Fi var - ama paketin on gün boyunca çalışıyor olması gerekiyor. Yani küçük veriyle uzun süreli bir paket, büyük veriyle kısa süreli bir paketten daha mantıklı olabiliyor.
Rotayı gün gün yazıp toplam gün sayısını bir bul. Sonra veriyi seç. Bu sırayla yapınca yanlış paket almak zorlaşıyor.
Otobüsle gidiyorsan
Balkanlara otobüsle gitmek hâlâ yaygın ve hazırlığı arabadan biraz farklı.
Otobüste vaktin çok, prizin az. Uzun hatlarda priz ya da USB olabiliyor ama garanti değil, o yüzden powerbank listenin başında. Dinleyeceklerini ve izleyeceklerini yola çıkmadan telefona indir; otobüsteki sekiz saati internetten video izleyerek geçirmek, tüm paketi tek gecede bitirmenin en kolay yolu.
Sınır duraklarında herkes aynı anda telefonunu açıyor ve bağlantı yavaşlıyor. Aceleci olma, birkaç dakika sonra düzeliyor.
Bir de şu pratik ayrıntı: otobüs biletlerini ve rezervasyon kodlarını telefona resim olarak kaydet. Uygulamanın açılmasını beklemek, tam da bavulunu alırken istemediğin şey.
Hangi şebekelere bağlanacaksın
Rotanın tamamı için liste şöyle:
| Ülke | Şebekeler |
|---|---|
| Bosna-Hersek | BH Telecom, m:tel, HT Eronet |
| Sırbistan | Telekom Srbija, A1 Srbija, Yettel |
| Kosova | Vala, IPKO |
| Kuzey Makedonya | Makedonski Telekom, A1 Makedonija |
| Arnavutluk | Vodafone AL, One Albania, ALBtelecom |
Aralarından seçim yapmıyorsun. Telefon bunu kendisi hallediyor, tıpkı kendi numaranla roaming yaparken olduğu gibi.
Roaming tarafındaki gerçek
Batı Balkan ülkeleri kendi aralarında daha ucuz roaming için anlaştı ve 2023'ten beri AB numaralarına da indirimli fiyat uygulanıyor. Bu iki düzenlemenin ikisi de Türkiye'den gelen bir numarayı kapsamıyor.
Üstelik ucuz, bedava demek değil. Ne ödeyeceğin operatörünün uluslararası fiyat listesinde yazıyor ve oraya sonradan değil önceden bakmak gerekiyor.
Şehirlerde ne kadar rahatsın
Saraybosna'nın merkezinde 4G istikrarlı, Başçarşı ve çevresinde sorun çıkmıyor. Üsküp'te kuzey sınırından şehre uzanan otoyol boyunca kapsama kesintisiz. Priştine ve Prizren şehir içinde iyi kapsanıyor. Belgrad ve Novi Sad zaten en rahat ettiğin yerler olacak.
Yani asıl hazırlık şehirler için değil, aradaki yollar için. Rota bir günde iki ülke geçiyorsa o günün haritasını akşamdan indir.
Yola çıkmadan liste
- eSIM profilini evde, Wi-Fi varken kur. Günler ancak ilk sınırdan sonra işlemeye başlar.
- Rotadaki her ülkenin haritasını çevrimdışı indir.
- Müzik ve podcastleri telefona al.
- Fotoğraf yedeklemesini mobil veride kapat.
- Mevcut SIM kartın için Veri Dolaşımı'nı kapat.
- Araç şarj aleti al. Gün boyu harita çalıştıran telefon akşama çıkmıyor.
Son olarak
Balkan turunun en iyi tarafı, planın öğle yemeğinde değişebilmesi. Bu ancak telefon çalışıyorsa keyifli oluyor. Yola çıkmadan ayıracağın on dakika da tam olarak bunu satın alıyor.
Konular
- balkanlar
- bosna-hersek
- kosova
- araba-yolculugu